ویژه نامهء اخبار افغانستان و تحلیل های سیاسی(بررسی های راهبردی)

Pendar News


أهلا وسهلا بك زائرنا الكريم, أنت لم تقم بتسجيل الدخول بعد! يشرفنا أن تقوم بالدخول أو التسجيل إذا رغبت بالمشاركة في المنتدى

توسعة حضور هند در آسیای مرکزی

مشاهده موضوع قبلي مشاهده موضوع بعدي اذهب الى الأسفل  پيام [صفحه 1 از 1]

1 توسعة حضور هند در آسیای مرکزی في الخميس فبراير 17, 2011 2:12 pm

Admin


Admin
نویسنده: همتی گل‌سفیدی هند کشوری با دارا بودن جمعیتی بیش از یک میلیارد نفر، قدرت در
حال ظهور اقتصاد جهان و یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان انرژی‌های فسیلی طی سال‌های اخیر است که نیاز روز افزون صنایع آن به این منابع همچنان شیب صعودی دارد. هند کشوری است که به خصوص طی سال‌های اخیر و به دنبال تلاش برای تبدیل به قدرتی اقتصادی به دنبال چند‌جانبه‌گرایی در حوزه سیاسی، در تلاش است تا با متنوع‌سازی گزینه‌های تأمین انرژی ضریب امنیتی خود در این حوزه را افزایش داده تا ضمن کاهش وابستگی بیش از حد به یک گزینه، در رقابت با دیگر قدرت‌های اقتصادی مانند چین و حتی برزیل بر سر دستیابی به منابع انرژی عقب نماند.
از این رو هند با ورود به بازار انرژی آسیای مرکزی و امضای موافقتنامه خط لوله موسوم به تاپی دست به تنوع‌سازی در منابع انرژی زده و افزون بر این بیش از هر زمان دیگر خود را وارد معادلات آسیای مرکزی نموده است. مقابله با تروریسم و بنیادگرایی و رقابت با چین و پاکستان نیز از دیگر اهداف ورود هند به معادلات این منطقه می‌باشد که در ادامه به برخی از مهمترین انگیزه‌ها و دستاوردهای سیاسی- اقتصادی دهلی‌نو در این خصوص پرداخته می‌شود.

هند، موتور اقتصادی سال‌های آینده جهان
هند کشوری است در حال پیشرفت با اقتصاد در حال رشد که طی سال‌های اخیر و ابتدایی قرن بیست و یکم تلاش‌های گسترده‌ای را برای توسعه همه‌جانبه اقتصاد انجام داده است. رشد اقتصادی هند در سال‌های اخیر از پایداری نسبتاً متعادلی برخوردار بوده و علی‌رغم بحران‌های مالی و رکود اقتصادی در اقتصاد جهانی، آمارها حاکی از رشد ادامه‌دار اقتصاد آن در سال‌های پیش روی خبر می‌دهد.ادامه…
بانک جهانی طی یک گزارش در سال ۲۰۱۰ هند را کشوری که در دهه گذشته شاهد رشد اقتصادی شتابانی بوده، به عنوان بازیگری جهانی با چهارمین اقتصاد بزرگ دنیا در برابری قدرت خرید و کشوری در حال پیشرفت و دستیابی به اهداف هزاره سوم، معرفی می‌کند.[۱] افزون بر این گزارشها و آمارها حاکی از آن است که هند طی سال ۲۰۱۰ میلادی در بین ۱۱ کشور دارای سریعترین رشد اقتصادی بوده و پس از چین قرار گرفته است و رشد اقتصادی این کشور در سه ماهه نخست همین سال ۸٫۹ درصد گزارش شده است.[۲]
آمار و ارقام همه از رشد سریع اقتصادی هند خبر داده و در حال حاضر در بسیاری از حوزه ها مانند صنایع مربوط به علوم کامپیوتری هند از آمریکا نیز پیشی گرفته است. از همین روی به گمان بسیاری از کارشناسان امور اقتصادی، هند در کنار چین یکی از موتورهای پیش برنده اقتصاد طی سال‌های پیش رو خواهد بود. قرار دادن هند در کنار برزیل، چین و روسیه در یک بلوک جدید اقتصادی از قدرتهای اقتصادی نوظهوری خبر می‌دهد که به سرعت در حال پیشرفت و تسخیر بازارهای جهانی هستند.[۳] از همین روی نیاز هند به سرمایه گذاری در بخشهای مورد نیاز صنایع مانند حوزه انرژی در حال افزایش خواهد بود و این بدان معناست که دهلی‌نو باید به دنبال منابع و بازارهایی جدید برای روشن نگه داشتن نیروی محرک اقتصاد در حال پیشرفتش ‌باشد.
متنوع‌سازی در سیاست خارجی و اقتصاد
برای ماندن در عرصه رقابت با دیگر بازیگران بین‌المللی، افزایش توان اقتصادی، سیاسی و نظامی از جمله مولفه‌های اصلی پیش روی قدرتهای در حال ظهور است. کاهش وابستگی اقتصادی و نمایش استقلال عمل سیاسی از جمله استراتژیهایی است که باید در دستور کارهای سیاسی- اقتصادی این کشورها قرار بگیرد. متنوع‌سازی در زمینه‌هایی که وابستگی ساز است نیز از جمله همین استراتژیهاست و علی‌رغم وابستگی متقابل ناشی از جهانی‌شدن، کشورها بسیار در تلاشند تا جای ممکن از ایجاد وابستگی در زمینه‌های مختلف پرهیز نمایند و به عبارت دیگر حاضر نیستنذ همه تخم مرغهای خود را در یک سبد قرار دهند. از همین روی هند علیرغم روابط بسیار نزدیک سیاسی، اقتصادی و نظامی با ایالات متحده آمریکا، به خصوص در سال‌های اخیر تلاش نموده تا با کاهش وابستگی به این کشور، استقلال عمل در زمینه‌های سیاسی و اقتصادی را در دستور کار و اولویتهای خود قرار دهد. گسترش روابط تجاری و نظامی دهلی‌نو با مسکو در همین راستا می‌باشد.
رسانه‌ها گزارش دادند که هند قراردادهای ساخت نیروگاه‌های اتمی را با روسیه امضا نموده و بعلاوه در پی تلاش برای تقویت بنیه نظامی خود قراردادی به مبلغ ۳۵ میلیارد دلار را برای ساخت و طراحی مشترک نسل پنجم هواپیماهای رادارگریز با مسکو امضا نموده است.[۴] دهلی‌نو حتی برای عادی سازی روابط و متنوع‌سازی در سیاست خارجی تلاش‌های بسیاری برای نزدیک کردن خود به چین نموده است. سفر نخست وزیر چین به دهلی‌نو در اواخر سال ۲۰۱۰ نشانه‌ای از عزم دو کشور برای ایجاد روابط نزدیک فرای رقابتهای موجود بین طرفین است. در واقع هند بر آن است تا ضمن تعامل مثبت با غرب به ایجاد توازن و تعادل در روابط خود نیز بپردازد و به نوعی برای نمایش استقلال عمل در پی گسترش روابط خود حتی با رقبای غربی‌ها می‌باشد که به نظر می‌رسد از جمله استراتژی‌های بلند مدت سیاست خارجی دهلی‌نو به شمار می‌رود.

ورود به معادلات سیاسی؛ ادامه چند‌جانبه‌گرایی و بین‌المللی‌گرایی
کشور هند نیز به مانند دیگر قدرت‌های در حال ظهور هر چند شاید سودای ابرقدرتی نداشته باشد، اما طبیعی است که این کشور بنابر دستاوردهای اقتصادی و سیاسی خود طی سال‌های اخیر خواهان سهم بیشتری در معادلات سیاسی و اقتصادی نظام بین‌الملل می‌باشد. دهلی‌نو طی سالیان گذشته سیاست خارجی خود را بر پایه واقع‌گرایی و عمل‌گرایی بنا نموده است و گویا درک کرده که برای تبدیل به قدرتی در اندازه‌های جهانی از یک طرف باید به قدرت‌های عمده غربی نزدیک شود و از طرف دیگر نمایشی از استقلال در حوزه سیاست خارجی را به اجرا گذارد. به همین خاطر رو رویکرد رئالیستی در اولویت سیاست خارجی هند قرار گرفته و ایجاد روابط حسنه با کشورهایی چون ایالات متحده، آلمان، فرانسه و روسیه نیز از نشانه‌های این رویکرد می‌باشد. نگرشی که پس از دوران جنگ سرد روند رو به رشدی داشته و پس از سال ۲۰۰۰ با روی کار آمدن جناح راست در رأس کار رویکرد رئالیستی در دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی هند حکم فرما گردید.[۵] به عبارت دیگر تعامل مثبت با غرب و دیگر قدرتهای عمده جهانی سیاستی است که هند برای رسیدن به اهداف خود در سیاست خارجی اش در پیش گرفته است. از همین روی تنش زدایی در سیاست خارجی از جمله اقدامات و دستاوردهای مهم دهلی‌نو در این زمینه به شمار می‌ر‌‌ود. از همین رو جستجو برای همزیستی مسالمت آمیز با دو رقیب یعنی چین و پاکستان در جهت دستیابی به جایگاه منطقه‌ای و بین‌المللی تفسیر می‌شود.[۶]
از همین رو برای سیاستمداران هندی بسیار مهم است که بدنبال رشد اقتصادی به تقویت نقش و جایگاه منطقه‌ای و بین‌المللی در عرصه‌های سیاسی نیز بپردازند. رشد اقتصادی نیز امکانات مناسب برای ورود به عرصه سیاسی و افزایش قدرت چانه‌زنی در سطوح بین‌المللی را برای دهلی‌نو فراهم کرده است. در نگرش واقعگرایی تغییر در توانمندیهای یک کشور باعث تقاضای آن برای ایفای نقش می‌شود و هر اندازه که توانایی و قدرت یک کشور افزایش یابد جایگاه و نقش آن کشور در عرصه نظام بین‌الملل نیز افزایش خواهد یافت. به همین دلیل قدرت در حال افزایش هند باعث شده که غربیها و قدرتهای غربی نیز حاضر شدند که این کشور را در جمع اعضای باشگاه قدرت‌های جهان قرار دهند.[۷] در تحولی دیگر دمیتری مدودف در سفر اخیر خود به هند، این کشور را نامزدی محق برای کسب کرسی دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد دانست و بعلاوه اوباما نیز در سفر خود به هند همین مطلب را بیان داشته بود که انگلیس و فرانسه نیز از این مسئله حمایت کرده‌اند.[۸]

خط لوله تاپی؛ چند‌جانبه‌گرایی در اقتصاد
هند کشوری است که با توجه به رشد اقتصادی و مصرف بسیار انرژی در بخش‌های مختلف، با مصرف روزانه ۳ میلیون بشکه نفت در روز در سال ۲۰۱۰ پس از سه کشور آمریکا، چین و ژاپن به چهارمین مصرف کننده نفت در جهان تبدیل شده است که حدود ۷۰ درصد آن از منطقه خاورمیانه و عمدتاً از دو کشور عربستان و ایران خریداری شده است.[۹] بر اساس گزارشها در حال حاضر مصرف سالانه گاز طبیعی هند در حدود ۵۷٫۳۲ میلیارد متر مکعب است که تنها ۴۸ میلیارد متر مکعب آن از منابع داخلی و مابقی بصورت گاز مایع از منابع خارجی تأمین می‌شود.[۱۰] پیش بینی‌ها از افزایش تقاضای هند برای مصرف روزانه انرژی خبر می‌دهد. مان موهان سینگ، نخست وزیر هند در اجلاس بین المللی انرژی در دهلی نو که در سال ۲۰۱۰ برگزار شده بود اعلام کرد که نیاز کشورش به انرژی هیدورکربن در ۱۰ سال آینده۴۰ درصد افزایش می‌یابد و بیان داشت که به همین دلیل، دهلی‌نو مناسبات خود را با کشور های تولید کننده نفت و گاز تقویت خواهد کرد.[۱۱]این به معنای وابستگی بیش از حد در خصوص منابع تأمین انرژی این کشور می‌باشد که بر اساس آنچه در سطور پیش گفته شد مغایر با سیاست خارجی تنوع گرا و سیاست کاهش وابستگی دهلی‌نو می‌باشد. از این رو طبیعی است که هند باید به دنبال منابعی جدید برای تأمین و متنوع‌سازی سبد انرژی خود باشد.
آسیای مرکزی از این جهت یکی از نزدیکترین منابع تأمین سوختهای فسیلی به هند است که بواسطه دو کشور به مرزهای آن نزدیک می‌شود. افغانستان و پاکستان دو کشوری هستند که مانع از اتصال مستقیم هند به منطقه آسیای مرکزی می‌باشند. رقابت و وجود تنشهای امنیتی میان هند و پاکستان و مشکلات امنیتی افغانستان نیز ظاهراً نتوانسته از عزم دهلی‌نو برای دستیابی به منابع انرژی آسیای مرکزی بکاهد. خط لوله تاپی که طی چند سال اخیر زمزمه‌های آن آغاز شده بود با امضای قرارداد میان هند و ترکمنستان طی سال ۲۰۱۰ میلادی می‌رود تا مراحل عملیاتی خود را شروع نماید. به علاوه هند در ورای این خط لوله به دنبال هدف دیگیر نیز هست. خشنودی ایالات متحده و جلب رضایت این کشور برای گرفتن امتیاز در نتیجه فشارهای واشنگتن و انصراف از خط لوله صلح، هدف دیگری است که ره آورد طبیعی این اقدام دهلی‌نو نیز به شمار می‌رود. از این رو طرح تأسیس این خط لوله و انتقال گاز ترکمنستان به افغانستان و پاکستان که در اوایل دهه نود مطرح شد ولی با روی کارآمدن طالبان مسکوت مانده بود، با ورود هند به گفتگوهای مربوط سرانجام در ۱۱ دسامبر ۲۰۱۰ رسماً موافقتنامه آن به امضای چهار کشور رسید.[۱۲]
این خط لوله به طول ۱۷۰۰ کیلومتر قرار است که گاز ترکمنستان را پس از عبور از افغانستان و پاکستان به هند برساند که طبق برآوردها کار احداث آن تا سال ۲۰۱۴ به طول خواهد انجامید و پس از بهره برداری سالیانه کار انتقال ۳۳ میلیارد متر مکعب گاز را بر عهده دارد که از این میزان هند اعلام کرده است که سالیانه ۱۸ میلیارد متر مکعب آنرا خریداری خواهد کرد.[۱۳] هزینه ساخت این خط لوله طبق برآوردها به میزان ۷٫۶ میلیارد دلار می‌باشد که قرار است کشورهای دخیل در ساخت این خط لوله کنسرسیوم مشترکی را برای تأمین منابع مالی آن تشکیل دهند و به علاوه از مناقصه بین‌المللی و نیز همراهی بانک توسعه آسیایی و شرکت مشاور بین‌المللی نیز برخوردار شوند.[۱۴]
هر چند به نظر نمی‌رسد مشکلات عدیده دهلی‌نو با اسلام‌آباد و مشکلات امنیتی افغانستان بی‌تأثیر بر احداثو در نهایت انتقال گاز از طریق این خط لوله باشد، با اینحال هند با حمایت آمریکا و حتی روسیه درصدد است تا به این مهم جامه عمل بپوشاند. علاوه بر افزایش حضور اقتصادی هند بدنبال بهره برداری از خط لوله تاپی، دهلی‌نو نیم نگاهی هم به دیگر علایق و نگرانیهای سیاسی- امنیتی خود در آسیای مرکزی دارد. گسترش تروریسم، بنیاد‌گرایی و افراطی‌گری و سرریزی آن به پاکستان و یا حتی کشمیز از جمله نگرانیهای امنیتی هند در آسیای مرکزی می‌باشد. امضای توافقنامه تأسیس فرودگاه نظامی آینی در ۲۵ کیلومتری دوشنبه در سال ۲۰۰۲ نشانه عزم هند برای مبارزه با تروریسم علاوه بر علایق اقتصادی در حوزه انرژی این کشور می‌باشد.[۱۵] از همین روی ساخت خط لوله تاپی از چند جهت در ادامه همان روند چند‌جانبه‌گرایی و متنوع‌سازی سیاسی- اقتصادی است که طی سالیان اخیر در اولویت سیاست خارجی هند قرار گرفته است. ضمن اینکه از رهگذر این مهم دهلی‌نو قادر خواهد بود خود را درگیر تحولات و معادلات سیاسی- اقتصادی یکی از مهمترین مناطق استراتژیک جهان یعنی آسیای مرکزی نماید و افزون بر این از غافله رقابت با رقبایی مانند چین و روسیه نیز عقب نماند و ضمن اینکه توانسته است گام بلندی برای افزایش امنیت تأمین منابع انرژی خود برداشته است.

نتیجه‌گیری
تلاش هند برای راه اندازی و بهره برداری از خط لوله گاز تاپی در ادامه سیاست‌های کلی این کشور مبنی بر متنوع‌سازی و افزایش نقش‌های اقتصادی و سیاسی در جهان می‌باشد. هم‌زمان با افرایش توان و رشد توسعه اقتصادی طی سال‌های اخیر، دهلی‌نو به دنبال جستجو برای راههایی است که نقشهای جدیدی را در عرصه سیاست و اقتصاد جهانی برای این کشور به همراه خواهد داشت. خط لوله گاز تاپی علاوه بر تأمین بخشی از نیازهای انرژی، به دهلی‌نو امکان ماندن در پهنه رقابت با کشورهایی مانند چین را در عرصه اقتصاد و نیز بازنمودن جای پایی در عرصه‌های سیاسی منطقه‌ای به خصوص در آسیای مرکزی را می‌دهد، ضمن اینکه منجر به افزایش حضور سیاسی در معدلات آسیای مرکزی شده و دست دهلی‌نو را برای پرداختن به دیگر علایق سیاسی- امنیتی مانند مبارزه با تروریسم و بنیادگرایی باز خواهد نمود. از همین روی به نظر می‌رسد در سال‌های آینده منطقه آسیای مرکزی تحولات بیشتری از حضور و نفوذ سیاسی و اقتصادی هند را تجربه خواهد کرد.

منابع
[۱].Http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT
/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20195738~pagePK:141137~
piPK:141127~theSitePK:295584,00.html(24/01/2011)
[2]. خبرگزاری ایرنا. «تثبیت نرخ رشد اقتصادی در هند». از:

Http://www.irna.ir/NewsShow.aspx?NID=30101030(09/09/1389)

[3]. همشهری آنلاین. «قدرت نوظهور». از:

Http://www.hamshahrionline.ir/news-111824.aspx(27/04/1389)

[4]. خبرگزاری جام جم آنلاین. «توافقهای گسترده روسیه و هند». از:

Http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100894321598(01/10/1389)

[5]. شفیعی، نوذر. «قدرت درونزا و رو به پیشرفت هند». از:

Http://irdiplomacy.ir/index.php?Lang=fa&Page=24&TypeId=&ArticleId=9550&BranchId=1&Action=ArticleBodyView(15/09/1389)

[6]. توحیدی، ام البنین. «رویکرد نوین در سیاست خارجی هند».از:

Http://www.csr.ir/departments.aspx?lng=fa&abtid=07&depid=44&semid=874(04/11/1389)

[7]. شفیعی نوذر. همان.
[۸]. جام جم آنلاین. «توافقهای گسترده هند و روسیه». از:

Http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100894321598(01/10/1389)

[9]. توانا، مژگان. «هند چهارمین مصرف کننده نفت جهان». از:

Http://www.hamshahrionline.ir/news-118704.aspx(27/07/1389)

[10]. تلاشهای مضاعف هند برای دستیابی به منابع گازی جدید. از:

Http://parset.com/News/ShowNews.aspx?Code=167925(06/05/1389)

[11]. ایرنا. « فشار آمریکا بر گلوگاه رشد اقتصادی هند». از:

Http://www.irna.ir/NewsShow.aspx?NID=30162175(10/10/1389)

[12]. بهمن، شعیب. « خط لوله تاپی؛ پیوند ترکمنستان با شبه قاره». از:

Http://iras.ir/fa/pages/?cid=13227(23/09/1389)

[13]. ایراس. « حمایت مجدد هند و افغانستان از خط لوله تاپی».از:

Http://iras.ir/fa/pages/?cid=13544(25/10/1389)

[14]. ایراس. «تلاش برای تأمین هزینه های خط لوله گاز تاپی». از:

Http://iras.ir/fa/pages/?cid=13544(13/10/1389)

[15]. پانفیلوا، ویکتوریا. «حرکت با فیل». از:
[url=http://www.farsi.ru/doc/1532.html(21/05/2008)

http://www.farsi.ru/doc/1532.html(21/05/2008)

[/justify]

خواندن مشخصات فردي http://pendar.usersboard.net

مشاهده موضوع قبلي مشاهده موضوع بعدي بازگشت به بالاي صفحه  پيام [صفحه 1 از 1]

صلاحيات هذا المنتدى:
شما نمي توانيد در اين بخش به موضوعها پاسخ دهيد