ویژه نامهء اخبار افغانستان و تحلیل های سیاسی(بررسی های راهبردی)

Pendar News


أهلا وسهلا بك زائرنا الكريم, أنت لم تقم بتسجيل الدخول بعد! يشرفنا أن تقوم بالدخول أو التسجيل إذا رغبت بالمشاركة في المنتدى

حضور روسیه در افغانستان؛ منافع و چالش‌ها

مشاهده موضوع قبلي مشاهده موضوع بعدي اذهب الى الأسفل  پيام [صفحه 1 از 1]

Admin


Admin
ایراس/
نویسنده: احسان تقوایی/
دو دهه از عقب‌نشینی اتحاد شوروی از افغانستان می‌گذرد و هرچند مقامات کرملین به تکرار بر عدم تمایل روسیه به بازگشت به افغانستان تأکید کرده‌اند، اما امریکا به تبع گرفتار آمدن در باتلاق این کشور، تلاش‌های زیادی را برای وارد کردن مسکو به این معرکة بی‌سرانجام از جمله زیر عناوین مختلفی چون مبارزه با مواد‌مخدر و بازسازی نیروهای امنیتی افغانستان مطمح‌نظر قرار داده است.
صرفه‌نظر از این فشارها، افغانستان اهمیت زیادی برای روسیه دارد که در درجه اول امنیتی و در وهلة بعد ژئوپولیتیکی است. در این میان، هرچند روس‌ها همواره از گسترش ناتو به سمت شرق و مرزهای خود نگران بوده و بارها و به انحاء مختلف این مخالفت را با شرکاء غربی خود اعلام کرده‌اند، اما به تبع بروز تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی و به ویژه پس از نشست سران ناتو در لیسبون، به نحو قابل تأملی قول مساعدت و همکاری با ناتو در مسائل افغانستان را داده‌اند. روندهای اخیر نیز از همکاری گسترده‌تر روسیه با امریکا و ناتو در افغانستان نه تنها در ابعاد اطلاعاتی و بشردوستانه، بلکه عملیات مشترک حکایت دارد.ادامه


اهمیت افغانستان برای روسیه
افغانستان از جهات گوناگونی برای روسیه واجد اهمیت می‌باشد. یکی از دلایل این اهمیت حضور نظامی آمریکا و ناتو در افغانستان است که این حضور برای روسیه اهمیتی راهبردی دارد. یکی دیگر از دلایل اهمیت افغانستان برای روسیه این مورد است که روس‌ها نگران ورود اسلام رادیکال از طریق افغانستان به منطقه آسیای مرکزی را که در آن دارای منافع حیاتی می‌باشند دارند. همکاری با غرب برای مبارزه علیه تولید مواد مخدر در افغانستان دیگر مورد اهمیت افغانستان برای روسیه می‌باشد. این مساله از این جهت برای روسیه اهمیت دارد که این کشور درصد بالایی را در مصرف مواد مخدر در جهان دارد که عمده این مواد از افغانستان وارد روسیه می‌شود. این مساله باعث شده تا روس‌ها بارها از ناتو و امریکا به جهت سهل‌انگاری در مبارزه با مواد مخدر در افغانستان انتقاد کنند. حال روس‌ها می‌خواهند با همکاری آمریکا و ناتو و به طور مستقیم و با اطمینان بیشتری این مبارزه را دنبال کند. روس‌ها اهداف گوناگونی را در افغانستان دنبال می‌کنند. یکی از اهداف جدی روسیه از حضور در افغانستان جلوگیری از گسترش و ناآرامی و تروریسم به منطقه آسیای مرکزی و مرزهای روسیه است. روس‌ها که در این منطقه منافع دراز مدتی دارند از این مساله نگرانند که ناآرامی‌های موجود در افغانستان به داخل فدراسیون روسیه کشانده شود. روسیه که همواره از جریانات اسلامی ضربه دیده است قصد دارد تا این مسئله را با جدیت خاصی دنبال کند. از نطر روس‌ها پاکستان و افغانستان به مرکزی برای پرورش تروریسم تبدیل شده‌اند که این روند منافع روسیه و دولت‌های آسیای مرکزی را به شدت تهدید می‌کند. همچنین حضور بخشی از نیروهای طالبان در شمال افغانستان و هم مرز با جمهوری‌های آسیای مرکزی نگرانی روس‌ها را دو چندان می‌کند(۱)
علاوه بر موارد فوق یکی دیگر از عواملی که اهمیت افغانستان را برای روسیه بالا می‌برد پروژه خط لوله تاپی یا ترانس-افغان است که قرار است گاز ترکمنستان را از طریق افغانستان و پاکستان به هند برساند. روس‌ها اعلام کرده‌اند که احتمال زیاد شرکت گازپروم در این پروژه مشارکت خواهد داشت. بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان جریان ورود هروئین و همچنین ورود نیروهای جهادی از افغانستان به سراسر منطقه را ترویج خواهد کرد که از این طریق می تواند وارد قلمرو روسیه شود و شورش‌های ملی‌گرایانه، حملات تروریستی و ترور در قفقاز شمالی را تشویق کند. در نتیجه روسیه به ارائه کمک به آمریکا و ناتو جهت تسهیل عملیات آنها و تامین تدارکات لازم برای نیروهای آنها می‌پردازد. علاوه بر این روسیه امیدوار است که در افغانستان پس از جنگ مشارکت زیادی داشته باشد. هرچند برخی از نخبگان نظامی و سیاسی به دلایل قانع کننده‌ای از جمله این که مداخله نظامی آمریکا در افغانستان به نفوذ بیشتر غرب در منطقه آسیای مرکزی می انجامد و آمریکایی ها و اروپایی ها از حضور در منطقه آسیای مرکزی و افغانستان هدفی جز طمع داشتن به منابع انرژی و کنترل مسیر‌های خط لوله نفت و گاز ندارند، اما مقامات روسیه در ادامه همکاری‌های خود با آمریکا و ناتو قول همکاری و مساعدت در افغانستان را به آنها داده‌اند(۲)
افغانستان یکی از نگرانی‌های سیاست خارجی روسیه است. اوضاع بی ثبات در افغانستان به ویژه وجود مواد مخدر، افراط‌گرایی اسلامی و فساد روسیه و متحدان استراتژیکش را در آسیای مرکزی تهدید می‌کند. روسیه برای رفع این چالش ها به دنبال این است که به طور فزاینده‌ای نقش فعالی را در بازسازی و ثبات افغانستان در سطوح مختلف روابط دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی ایفا کند. بنابراین روسیه و غرب دارای منافع مشترکی در افغانستان هستند و مسکو از تلاش برای مشارکت بین‌المللی در افغانستان به رهبری غرب خرسند است. مشارکت روسیه در بازسازی و درگیر شدن در مسائل افغانستان در نتیجه تعدادی از عوامل است که به منافع ملی روسیه و نقش رو به رشد این کشور در نظام منطقه‌ای و جهانی اشاره دارد. به رغم پایان یافتن رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱ افغانستان همچنان منبع تولید تهدیدات برای روسیه و چالش‌هایی را برای امنیت روسیه و متحدانش در آسیای مرکزی ایجاد می‌کند. این چالش ها عبارتند از قاچاق مواد مخدر، افراط‌گرایی اسلامی و تروریسم، بی‌ثباتی سیاسی و فساده گسترده در افغانستان که باعث نگرانی روسیه است. افغانستان با وجود تمام مشکلاتش بار دیگر به عاملی مهم در سیاست خارجی روسیه تبدیل شده است. هدف روسیه از مشارکت در ائتلاف بین‌المللی در افغانستان و پشتیبانی از تلاش‌های جامعه جهانی از بین بردن تهدیدات ناشی از این کشور به منافع خود است.(۳)
همکاری روسیه با آمریکا و ناتو در افغانستان
روس‌ها که طی یک سال گذشته سطح همکاری‌های خود را با آمریکا و ناتو بالا برده‌اند در صدد این هستند که در افغانستان نیز این همکاری ها را ادامه دهند. در اجلاس اخیر ناتو در لیسبون علاوه بر این که اعضای ناتو توافق کردند که تا سال ۲۰۱۴ کنترل امنیت افغانستان را به طور کامل در اختیار نیروهای افغان قرار دهند، بر همکاری با روسیه با این سازمان در افغانستان تاکید زیادی شد. ‌وجود منافع مشترک در افغانستان و از آن گذشته هزینه‌های زیادی که آمریکا در طول ۹‌ سال گذشته در افغانستان متحمل شده و همچنین نزدیک شدن به تاریخ اعلام شده در‌سال ۲۰۱۱ برای خروج آمریکا از افغانستان، موجب شده تا اکنون واشنگتن به دنبال یافتن متحدان منطقه‌ای باشد تا بتواند با تکیه بر‌آنها و سپردن بخشی از امور افغانستان به ‌این متحدان جدید خود را از افغانستان بیرون بکشد.‌ بر ‌همین اساس، در‌سال گذشته ارتباطات اطلاعاتی گسترده‌ای میان روسیه و آمریکا در امر مبارزه با تولید و قاچاق مواد مخدر در افغانستان برقرار شده است. هم اکنون نیمی از مواد مخدر تولید شده در افغانستان از طریق مرزهای روسیه به نقاط دیگر انتقال می‌یابد و مسکو معتقد است که بهترین راه برای متوقف کردن‌این پدیده مقابله با آن در محل تولید است.‌ در گذشته مقامات روسی و از جمله ویکتو ر‌ایوانف رئیس بخش مبارزه با مواد مخدر روسیه انتقادات تندی را از عملکرد آمریکا در افغانستان و نقش آن در افزایش تولید مواد مخدر می‌کردند اما هم اکنون‌این انتقادها جای خود را به همکاری داده‌اند. ‌تایم در ادامه مطلب خود می‌نویسد‌: همکاری روسیه با ناتو در مورد افغانستان در گذشته بسیار محدود بود اما اکنون روسیه یکی از متحدان اصلی ناتو در افغانستان محسوب می‌شود و مذاکراتی نیز میان کابل و مسکو برای تجهیز ارتش افغانستان از سوی روسیه آغاز شده است(۴)
در اجلاس لیسبون روسیه موافقت کرد تا علاوه بر اجازه عبور تجهیزات از خاک خود به افغانستان، ۱۷ بالگرد در افغانستان وارد کند. در واقع یکی از عوامل مهم همکاری روسیه با ناتو در افغانستان این است که روس‌ها نگران این امرهستند که است که شرایط افغانستان آن قدر وخیم شود که آمریکا و ناتو به صورت ناگهانی این کشور را ترک کنند و ظاهراً چنین دورنمایی روسیه را وادار کرده است تا با نیروهای ناتو همکاری بیشتری داشته باشد(۵) مدویدیف در یک اظهار نظر گفته است که بین روسیه و کشورهای غربی بر سر حمل و نقل محموله‌های نظامی به افغانستان و همچنین کمک روسیه به تلاش‌های بین‌المللی در این کشور جنگ زده توافق حاصل شده است. رئبس جمهور روسیه تاکید کرده است که روسیه به دنبال آن است که افغانستان به کشوری مدرن، موثر و عاری از خشونت و تجارت مواد مخدر تبدیل شود. از نظر وی روسیه اماده همکاری با شرکای خود در اتحادیه اروپا و ناتو به منظور ایجاد افغانستان مدرن و موثر بر سر موضوعات مختلف می‌باشد(۶)
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) تلاش می‌کند، روسیه را به‌وسیله مواد‌ مخدر مورد تهدید قرار داده و این کشور را به ‌همکاری بیشتر در جنگ افغانستان وادار کند. ناتو می‌خواهد این پیام را به مسکو بفرستد که همکاری با این سازمان در حمایت از جنگ افغانستان می‌تواند به قطع جریان مواد‌مخدر به داخل روسیه منجر شود. روسیه در راستای سیاست خود برای حمایت از اقدامات ناتو در افغانستان، حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای نظامی آمریکایی حامل محمولات نظامی و تدارکات به افغانستان گشوده است. این کشور همچنین به کمک‌های تسلیحاتی به ارتش افغانستان می‌پردازد و در هفته‌های اخیر ‪ ۱۶ فروند هواپیما حامل اسلحه و مهمات برای وزارت کشور افغانستان به این کشور اعزام شد. روسیه همچنین قصد دارد چندین فروند بالگرد به ارتش افغانستان تحویل دهد و شماری از این نوع بالگردها را هم به آمریکا برای استفاده در افغانستان بفروشد.
حضور نظامی و غیر نظامی روسیه در افغانستان
در حالی که امریکا و متحدانش در اندیشه خروج تدریجی از افغانستان هستند، روسیه فعالیت‌هایی را برای افزایش حضور خود در افغانستان آغاز کرده است. روسیه می خواهد در افغانستان سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در زمینه‌های زیرساخت ها، معادن و منابع انرژی داشته باشد که این موارد مورد موافقت امریکا نیز هست. اما این که روس‌ها در زمینه حضور نظامی تا چه حد در افغانستان وارد بازی می‌شوند هنوز زیاد معلوم نیست. رابطۀ روس‌ها با دولت افغانستان بعد از آنکه ظاهراً رابطه میان کرزای و دولت اوباما به سردی گرایید، ایجاد شد. زمانی که کرزای تهدید کرد که در صورتی امریکایی‌ها او را زیر فشار قرار دهند، او از کشور‌های دیگری کمک و سلاح به دست خواهد آورد. اما بعد از آنکه ناتو تمایل خود را به ارسال نیروی نظامی روسیه نشان داد، این راه بیشتر باز شد و چندی پیش نیز یک محمولۀ بزرگ سلاح و مهمات روسی به افغانستان آمد و یک گروه از روس‌ها با نیرو‌های امریکایی در نابودی چند لابراتوار مواد مخدر در شرق افغانستان شرکت کردند و به این صورت از سال گذشته به این سو پای روس‌ها در بخش‌های مختلف افغانستان باز شده است.
روس‌ها اعلام کرده‌اند که در افغانستان حضور نظامی نخواهند داشت و حضور آنها در افغانستان تنها جنبه غیر‌نظامی خواهد داشت. آناتولی سردیوکوف، وزیر دفاع روسیه در یک اظهارنظر این امر را بیان داشته است. وی در ادامه با اعلام آمادگی روسیه برای کمک به آمریکا و ناتو برای انتقال تجهیزات به افغانستان بیان داشته است که سیاست روسیه حمایت از عملیات نیروهای خارجی در افغانستان برای مقابله با افراط گرایی و کمک به تامین امنیت منطقه است. وزیردفاع روسیه همچنین افزود، مسکو خواهان برقراری ثبات در افغانستان،بویژه کاهش کشت خشخاش و تولید مواد مخدر دراین کشوراست. وی خاطر نشان ساخت، مسکو و ناتو درباره ترانزیت محموله‏های این سازمان از طریق قلمرو روسیه به مقصد افغانستان و بالعکس، توافق کرده‌اند. تاکید روسیه بر عدم‌حضور نظامی این کشور در افغانستان، متاثر از دو عامل کلیدی در سیاستگذاری مسکو درباره جنگ افغانستان است. نخست آنکه، مردم افغانستان خاطره اشغال ده ساله این کشور توسط روس‌ها در سال‌های ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹ را فراموش نکرده‌اند و اشغال‌گران نیز طعم تلخ شکست در افغانستان و خروج شرمسارانه از این کشور را از یاد نبرده‌اند.
بر همین اساس، مقامات دولت روسیه به منظور تلطیف اذهان عمومی در افغانستان در قبال سیاست‌های مسکو، در بیش از ۹ سال گذشته همواره تلاش کرده‌اند با دوری جستن از مشارکت نظامی در این جنگ، تصویری مثبت از خود دراین رخداد مهم بین‌المللی در نزد مردم افغان، ارائه کنند. البته مقامات کرملین به منظور حفظ روابط خود با ناتو و آمریکا و همچنین به رخ کشیدن نقش کلیدی خود در مناقشات بین‌المللی، با انتقال تجهیزات مورد نیاز برای نیروهای خارجی مستقر در افغانستان از خاک روسیه موافق کرده‌اند. عامل دیگر در سیاست روسیه برای عدم حضور نظامی در افغانستان، پرهیز از مشارکت در جنگی است که شکست طراحان و عاملان آن هر روز بیشتر می‌شود. مسکو با وقوف به ناکامی ناتو و آمریکا در جنگ افغانستان و مجبور شدن آنان به آغاز خروج نیروهای خود از این کشور ازسال آینده میلادی،حاضر نشده است نام روسیه نیز در پرونده شکست در جنگ افغانستان، ثبت شود. بنا براین، دولت روسیه درسال‌های اخیربا تقویت مناسبات خود با دولت افغانستان، بیشتر به دوره زمانی پس از خروج نیروهای خارجی از این کشور چشم دوخته است.
مقامات روسی امیدوارند، پس از خروج آمریکا وناتو ازافغانستان و واگذاری مسئولیت امنیتی به دولت این کشور، بتدریج زمینه برای حضور شرکت‌های روسی در بازسازی افغانستان فراهم شود.به نظر می رسد،با توجه به دیدگاه بسیارمنفی مردم افغانستان به آمریکا و ناتو، قاعدتا بستر برای تحکیم همکاری مسکو- کابل مساعدتر خواهد بود(۷(. از نظر روس‌ها هیچ احساسی در ارسال نیروهای روسی به افغانستان وجود ندارد. روس‌ها بیان می دارند که مشکلات موجود در افغانستان می تواند بدون حضور نیروهای روسی در این کشور و به دست نیروهای ائتلاف چند‌ملیتی و ناتو حل شود. هرچند آندرس راسموسن گفته بود که روسیه و ناتو باید همکاری در مقابله با قاچاقچیان مواد مخدر در افغانستان را تقویت کنند اما روس‌ها هیچ تمایلی به ارسال نیرو به افغانستان از خود نشان نمی‌دهند. روس‌ها امیدوارند که ناتو تا حد معینی از منافع ملی روسیه در افغانستان دفاع کند.(۸)
نتیجه‌گیری
به نظر می‌رسد که مشارکت روسیه در افغانستان در زمینه حضور نظامی بسیار محدود باشد. این مشارکت احتمالا فقظ شامل مواردی از قبیل آموزش خلبانان افغان، آمورش نیروهای امنیتی افغانستان، همکاری با آمریکا و ناتو در مبارزه با مواز مخدر و همچنین حمل و نقل و بهبود راههای تدارکاتی برای ناتو خواهد بود. روس‌ها اعلام کرده‌اند که حاضرند بخشی از نیروهای امنیتی و پلیس افغانستان را در خاک روسیه آموزش دهند و یا در بازسازی افغانستان مشارکت می‌کنند اما به طور کلی باید گفت که علی رغم تمامی مسائل از جمله منافع روسیه در افغانستان و یا همکاری با ناتو در این کشور ورود روسیه به مسائل افغانستان به معنای اعزام نیروی نظامی به این کشور نخواهد بود. بعد از فروپاشی اتحاد شوروی، روابط روس‌ها با افغانستان چرخش قابل توجهی پیدا کرده، روس‌ها چندین بار تجاوز شان به افغانستان را اشتباه بزرگ ارزیابی کرده و بار ها اذعان نمودند که در افغانستان شکست خورده‌اند و به دیگران نیز توصیه کرد ند که باید از این شکست پند بگیرند و به همین خاطر تلاش‌های اخیر ناتو برای شرکت دادن نیرو‌های نظامی روسیه در مبارزه علیه تروریزم در افغانستان به جای نرسیده است. روس‌ها با اینکه جداً از ارسال نیرو به افغانستان می‌پرهیزند، اما علاقمند آموزش نیرو‌های نظامی افغانستان و فروش سلاح به افغانستان هستند، زیرا روس‌ها افغانستان را به عنوان نقطۀ مهمی درمنطقه دانسته و ده سال در این‌جا حضور نظامی داشته‌اند.
پی‌نوشت‌ها
(۱) امیرمحمد سوری، بازگشت روسیه به افغانستان، ۸/۱۰/۱۳۸۹
http://www.aftabnews.ir/vdci3yazyt1azq2.cbct.html
(2) Dick Krickas, why Russia is Cooperation with the west in Afghanistan,Russian analytical digest, No80, june 2010.p.28
(3) Victor Korgun, the Afghan problem a Russian perspective, Russian analytical digest, No80, june 2010.p.4
(4) بازگشت روسیه به افغانستان، ۴/۶/۱۳۸۹
http://www.armandaily.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=19683:2010-08-25-14-07-01&catid=102:internationl-notes&Itemid=91
(5) ناصر ثقفی عامری و افسانه احدی، اجلاس سران ناتو در لیسبون: در جستجوی راهبردی جدید، ١۶/۹/۱۳۸۹
http://www.csrjournals.ir/index.php/
(6) Afghanistan transit agreements Russia’s contribution to NATO efforts – Medvedev , 3/12/2010,
http://en.rian.ru/russia/20101203/161612395.html
(7) تاکید روسیه بر عدم حضور نظامی این کشور در افغانستان، ۳/۱۱/۱۳۸۹
http://dari.irib.ir/index.php/2010-08-11-02-48-10/2010-08-11-02-52-56/28189-2010-12-14-14-38-18.html
Russia, NATO to tackle missile defence, Afghanistan , Monday, 15 November 2010 ,

خواندن مشخصات فردي http://pendar.usersboard.net

مشاهده موضوع قبلي مشاهده موضوع بعدي بازگشت به بالاي صفحه  پيام [صفحه 1 از 1]

صلاحيات هذا المنتدى:
شما نمي توانيد در اين بخش به موضوعها پاسخ دهيد